De belangrijkste spelers in de TTIP onderhandelingen

8 september 2015 // Dossier: Europa / TTIP
− door: Tobias Manuhutu
  • comment
  • delen
  • tweet
  • e-mail
  • print

Of het TTIP-verdrag er komt, hangt af van een reeks aan partijen die het eens moeten worden over een reeks aan onderwerpen. Niet alleen de Amerikaanse en Europese onderhandelaars moeten overeenstemming bereiken, ook talloze politici moeten vervolgens instemmen met de tekst. Wanneer de onderhandelaars het verdrag hebben uit onderhandeld, wordt de tekst openbaar en kunnen de verschillende partijen zich uitspreken. Maar wijzigingen aanbrengen op de tekst is dan niet meer mogelijk: het is voor of tegen.

In dit overzicht geven we de belangrijkste spelers en hun insteek in de onderhandelingen weer.


De onderhandelaars

Froman-Malmstrom2

United States Trade Representative Michael Froman en Eurocommissaris van Handel Cecilia Malmström. Foto: © European Union, 2015.

De Europese Commissie, bestaande uit 28 commissarissen uit de EU-lidstaten, onderhandelt namens de hele Europese Unie over TTIP. De onderhandelingen zijn één van de tien prioriteiten van de vorig jaar aangetreden commissie Juncker. Politiek verantwoordelijk is de sociaaldemocraat Cecilia Malmström uit Zweden. Zij is sinds 1 november 2014 de Eurocommissaris voor Handel en heeft het stokje over genomen van Karel de Gucht uit België die commissaris was toen de onderhandelingen werden gestart. Malmström heeft gezegd dat ze een frisse start wil maken met de onderhandelingen waarbij er meer debat is over het verdrag met de Europese samenleving en de transparantie over de onderhandelingen wordt vergroot. Zij wordt bij gestaan door Ignacio Garcia Bercero, die ambtelijk de leiding heeft over de onderhandelingen.

Garcia Bercero en zijn team doen de daadwerkelijke onderhandelingen. Zij voeren de gesprekken met hun Amerikaanse collega’s en wisselen de voorstellen uit. Sinds de besprekingen zijn gestart, hebben er tien onderhandelingsrondes plaatsgevonden afwisselend in Brussel en de Verenigde Staten.

Daarnaast ontmoet Malmström, en daarvoor dus De Gucht, haar Amerikaanse evenknie gemiddeld eens per half jaar voor een zogenaamde ‘politieke inventarisatie’ over de onderhandelingen waarin op hoofdlijnen wordt besproken hoe de besprekingen lopen.

Die Amerikaanse evenknie van Malmström is Michael Froman. Hij is de United States Trade Representative (USTR), een functie vergelijkbaar met een ministerspost binnen de regering Obama die ook aanschuift bij vergaderingen van het kabinet.

Froman boekte deze zomer een succes toen het Amerikaanse Congres een ruime bevoegdheid gaf aan de president om handelsverdragen af te sluiten, zie de paragraaf Volksvertegenwoordiging. Hoofdonderhandelaar op ambtelijk niveau is Dan Mullaney. In dit overzicht staan de belangrijkste Amerikaanse onderhandelaars voor TTIP op de verschillende deelterreinen.

Naar boven


Volksvertegenwoordiging

Straatsburg2

Het Europees Parlement in Straatsburg. Foto: © European Union, 2015.

De parlementen die de onderhandelaars controleren en het TTIP verdrag moeten goedkeuren zijn het Europees Parlement en het Amerikaanse Congres. Ze hebben als het verdrag er ligt allebei dezelfde bevoegdheid: in meerderheid keuren ze de tekst goed of af en hebben geen mogelijkheid om de tekst aan te passen.

De leden van het Europees Parlement kunnen de onderhandelingen op de voet volgen. Ze hebben toegang tot onderhandelingsteksten die niet openbaar zijn gemaakt en proberen hun invloed uit te oefenen via het aannemen van resoluties waarin ze hun eisen en wensen voor het verdrag noemen. Het parlement heeft tot nu toe twee keer met een ruime meerderheid ingestemd met de resoluties over het TTIP verdrag, maar die meerderheid was bij de laatste stemming wel kleiner. De drie traditioneel grote politieke fracties, de Europese Volkspartij, de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten en de Alliantie voor Liberalen en Democraten voor Europa, zijn voor een TTIP verdrag. Alhoewel binnen de sociaaldemocraten meer weerstand is ontstaan. De wat kleine, meer EU-kritische partijen zijn vanaf begin af aan al tegen. Binnen het Europees Parlement is de commissie voor Internationale Handel (INTA) de belangrijkste plek waar discussies plaatsvinden over TTIP. Maar tijdens de laatste resolutie hebben ook alle andere commissies hun inbreng gegeven aan de discussie.

US Capitol2

Het Capitol in Washington D.C., Verenigde Staten. Foto: Alberto Ceballos        .

Het Amerikaanse Congres, bestaande uit de Senaat en het Huis van Afgevaardigden, heeft in juni besloten dat ze een ruime onderhandelingsbevoegdheid geeft aan president Obama geven om handelsverdragen af te sluiten via de wet Trade Promotion Authority. Hiermee leveren ze hun bevoegdheid om wijzigingen op deze verdragen aan te brengen in, zodat handelsverdragen makkelijker tot stand kunnen komen (Uiteindelijk moet het Congres wel instemmen met het handelsverdrag).

Het politieke verzet tegen deze wet kwam met name uit Obama’s eigen Democratische Partij. Dit zou mogelijk kunnen betekenen dat Obama afhankelijk is van de Republikeinse partij als hij het TTIP verdrag in werking wil laten treden. Alhoewel de huidige weerstand vooral te maken heeft met een groot ander handelsakkoord dat de VS op dit moment uit onderhandeld met verschillende landen die liggen rond de Grote Oceaan, het Transatlantic Trade and Investment Partnership (TPP). Over TTIP is in de VS vooralsnog veel minder discussie.

Naar boven


Europese lidstaten

Kaart europa

De EU-lidstaten. Foto: © European Union, 2015.

De regeringsleiders van de EU-lidstaten zijn vertegenwoordigd in de Europese Raad. Deze Raad heeft, voor de onderhandelingen waren gestart in 2013, een mandaat gegeven aan de Europese Commissie waarin het van de onderhandelingen staat beschreven. Op verzoek van Frankrijk is destijds de audiovisuele sector buiten het mandaat gehouden.

De onderhandelingspartijen hebben het doel om van TTIP een omvangrijk akkoord te maken. Dit betekent dat er ook hoogstwaarschijnlijk onderwerpen in zitten die niet onder de exclusieve bevoegdheid vallen van de EU, maar waar ook lidstaten over gaan. Dit soort verdragen worden daarom gemengde verdragen genoemd.

Deze verdragen moeten daarom door de alle 28 lidstaten (en hun nationale parlementen) goedgekeurd worden. Zowel de Nederlandse regering als Tweede Kamerleden roepen de Europese Commissie op om TTIP te bestempelen als gemengd verdrag. De Europese Commissie acht dit ook het meest waarschijnlijk, maar aangezien er nog geen verdrag ligt, doet de Commissie er nog geen definitieve uitspraak over.

Daarnaast wordt er ook in de Raad van de EU, waar afhankelijk van het onderwerp de verantwoordelijke ministers van de verschillende lidstaten bij aanwezig zijn, gediscussieerd over TTIP. Namens Nederland is minister Lilianne Ploumen (PvdA) voor Buitenlandse Handel hierbij vertegenwoordigd.

Een overzicht van de stappen die worden genomen tijdens de onderhandelingen voor vrijhandelsverdragen van de EU staat op pagina 7 van dit document.

Naar boven

Dit verhaal is onderdeel
van het onderzoek naar:

TTIP

De EU en de VS onderhandelen over het Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP), een groot vrijhandelsakkoord. Wij volgen deze besprekingen.