Europees Parlement bereikt overeenstemming over advies TTIP

10 juli 2015 // Dossier: Europa / TTIP
− door: Tobias Manuhutu
  • comment
  • delen
  • tweet
  • e-mail
  • print

Het Europees Parlement heeft een lijst aan wensen gestuurd naar de onderhandelaars over TTIP, het vrijhandelsverdrag tussen de Europese Unie (EU) en de Verenigde Staten (VS). De tekst, ook wel resolutie genoemd, kwam tot stand na een heftige discussie tussen de parlementariërs over het systeem van investeerder-staatarbitrage, beter bekend onder de Engelse afkorting ISDS. Met name in de sociaaldemocratische fractie is er verdeeldheid op dit punt. De PvdA in het Europees Parlement stemde tegen de resolutie, een meerderheid van de Europese sociaaldemocraten voor.

Investeerder-staatarbitrage is een bepaling in handelsverdragen die gaat over de vraag hoe geschillen tussen overheden en investeerders moeten worden behandeld. Een investeerder doet een beroep op deze regeling wanneer hij vindt dat de overheid een besluit neemt dat ingaat tegen een afspraak uit het handelsverdrag en dit zijn onderneming schaadt. Op dit systeem is veel kritiek, omdat deze geschillen niet openbaar worden behandeld.

In de resolutie staat dat het huidige systeem van investeerder-staatarbitrage moet worden vervangen door een nieuw stelsel. In dit nieuwe stelsel moeten mogelijke zaken transparant en openbaar worden behandeld door professionele rechters die door de overheid worden aangesteld. Daarnaast moet er ook een mogelijkheid zijn om in beroep te gaan tegen de uitspraak. Dit plan sluit aan bij een eerder voorstel van Eurocommissaris Cecilia Malmström voor Handel, politiek verantwoordelijk voor de onderhandelingen. Op lange termijn wil zij dat er een speciaal Internationaal Hof wordt opgericht voor dit soort investeringsgeschillen. Dat Hof moet dan uitspraken doen over alle Europese handelsverdragen.

De tekst over ISDS in de resolutie:
(xv) to ensure that foreign investors are treated in a non-discriminatory fashion, while benefiting from no greater rights than domestic investors, and to replace the ISDS system with a new system for resolving disputes between investors and states which is subject to democratic principles and scrutiny, where potential cases are treated in a transparent manner by publicly appointed, independent professional judges in public hearings and which includes an appellate mechanism, where consistency of judicial decisions is ensured, the jurisdiction of courts of the EU and of the Member States is respected, and where private interests cannot undermine public policy objectives

Onenigheid bij sociaaldemocraten

Met dit nieuwe stelsel wil het Europees Parlement tegemoet komen aan de kritiek op het bestaande ISDS-systeem. Maar veel belangenorganisaties en politici vinden de veranderingen niet ver genoeg gaan. “Het parlement heeft de signalen van het maatschappelijk middenveld en academici om ISDS in al zijn vormen af te wijzen genegeerd”, zegt beleidsadviseur Tessel Mellema van Health Action International in een persbericht. Milieudefensie noemt het besluit van het parlement “nauwelijks meer dan een cosmetische aanpassing”.

In de Progressieve Alliantie van Socialisten & Democraten is de onenigheid over ISDS het grootst van alle politieke partijen. Volgens de Nederlanders in deze fractie wordt met de huidige resolutie de deur op een kier gezet naar het huidige private arbitragesysteem. Hier denkt Gianni Pittela, de voorzitter van de Progressieve Alliantie van Socialisten & Democraten, anders over. Hij schrijft op de website van de partij dat dit voorstel juist een einde maakt aan ISDS in TTIP. Ondanks dat de eerste schrijver van de resolutie ook een sociaaldemocraat is (de Duitser Bernd Lange), lukte het deze fractie niet om gezamenlijk voor of tegen de resolutie te stemmen. Volgens VoteWatch Europe stemden 116 sociaaldemocraten voor en 56 tegen.

Europarlementariërs Bernd Lange en Gianni Pittella van de Progressive Alliance of Socialists and Democrats. © European Union, 2015.

Europarlementariërs Bernd Lange en Gianni Pittella van de Progressive Alliance of Socialists and Democrats. Foto: © European Union, 2015.

Transparantie vergroten

Naast de ISDS-bepalingen gaat de resolutie ook in op andere aspecten van de onderhandelingen en het uiteindelijke verdrag. Het parlement roept de Europese Commissie op om de transparantie over de onderhandelingen te vergroten. De Europese Commissie voert namens de lidstaten en het parlement de onderhandelingen met de VS.

Een concreet punt dat het parlement wil veranderen via TTIP, zijn de Amerikaanse transportregels die voorschrijven dat buitenlandse luchtvaartmaatschappijen geen binnenlandse vluchten mogen uitvoeren in de Verenigde Staten. Dat recht is nu alleen voorbehouden voor Amerikaanse bedrijven. Hetzelfde geldt voor scheepvaartverkeer.

Daarnaast stipt het Europees Parlement het wantrouwen aan dat is ontstaan bij de EU over de VS na de onthullingen van Edward Snowden over de surveillanceactiviteiten van de Amerikaanse veiligheidsdiensten. Het parlement waarschuwt de onderhandelaars dat het TTIP-verdrag in gevaar is, wanneer de Amerikaanse overheid niet zijn “massale afluisteractiviteiten” staakt. Er moet daarnaast een adequate oplossing worden gevonden voor de privacy rechten van Europese burgers op het gebied van data.

De volledige, zeventien pagina’s tellende, resolutie is te vinden op de website van het Europees Parlement. 436 parlementariërs stemden voor de tekst, 241 tegen. De resolutie was niet noodzakelijk voor de voortgang van de onderhandelingen. Het parlement heeft twee jaar geleden namelijk al een mandaat gegeven aan de Europese Commissie om de onderhandelingen te voeren. Wanneer de onderhandelingen voor TTIP zijn afgerond, kan het parlement het verdrag alleen goed- of afkeuren; het heeft niet de bevoegdheid om wijzigingen erop aan te brengen. Door deze resolutie aan te nemen, wil het parlement haar invloed op de onderhandelingen uitvoeren.

Dit verhaal is onderdeel
van het onderzoek naar:

TTIP

De EU en de VS onderhandelen over het Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP), een groot vrijhandelsakkoord. Wij volgen deze besprekingen.