Politiek verzet tegen TTIP-verdrag groeit

15 juni 2015 // Dossier: Europa / TTIP
− door: Tobias Manuhutu
  • comment
  • delen
  • tweet
  • e-mail
  • print

Aan beide kanten van de Atlantische Oceaan stuit TTIP, het vrijhandelsverdrag tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten, op groeiend politiek verzet. De kritiek van belangenorganisaties op handelsverdragen is doorgedrongen tot het Europees Parlement en het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. Voor het eerst blijkt dat ook uit besluiten van beide parlementen.

Het Europees Parlement is het vorige week niet eens geworden over een adviestekst11De adviestekst is opgesteld door rapporteur Bernd Lange en is te lezen op de website van het Europees Parlement. aan de Europese Commissie, die namens de EU de onderhandelingen voert. Op de tekst die voorlag waren door de parlementariërs 116 aanpassingen voorgesteld. Vanwege de grote hoeveelheid wijzigingsvoorstellen besloot voorzitter Martin Schulz van het EP de stemming hierover uit te stellen en te vragen aan de commissie Internationale Handel om het aantal voorstellen terug te dringen.

De kern van de onenigheid gaat over de vraag of, en welke, afspraken gemaakt moeten worden over investeerder-staatarbitrage, beter bekend onder de Engelse afkorting ISDS (Investor-State Dispute Settlement). In zo’n bepaling staat hoe geschillen tussen overheden en bedrijven moeten worden behandeld over onderwerpen uit het handelsverdrag.

Verhit debat

De Progressive Alliance of Socialists & Democrats in het Europees Parlement is tegen het huidige ISDS-systeem. Ze hebben kritiek op de manier waarop conflicten achter gesloten deuren door een arbiter worden afgehandeld. In de huidige adviestekst staat dat deze zaken voortaan transparant en door onafhankelijke rechters moet worden behandeld. Daarbij moet het ook mogelijk zijn om in beroep te gaan tegen een uitspraak van de rechter.

Europarlementariër Bernd Lange, de rapporteur en dus eerste schrijver van deze tekst, heeft namens de sociaaldemocratische fractie een wijzigingsvoorstel ingediend met als doel expliciet te vermelden dat een privaat arbitragesysteem geen onderdeel uitmaakt van TTIP. Maar uit berichtgeving van Politico blijkt dat het nog lang niet zeker is of de European People’s Party (christendemocraten/conservatieven), de grootste politieke partij in het Europees Parlement, dit voorstel steunt.

Eurocommissaris Cecilia Malmström van Handel (sociaaldemocraat) volgt deze discussie nauwgezet. Zij ging eerder in een discussiestuk22Eurocommissaris Malmström schreef het discussiestuk naar aanleiding van een publieke consultatie van de EU over ISDS. in op de kritiek op ISDS en stelde een aantal wijzigingen voor waaronder de eerder genoemde beroepsmogelijkheid. Uiteindelijk wil zij een permanent Investeringshof realiseren waar over dit soort geschillen wordt besloten.

Het Europees Parlement moest vorige week woensdag nog wel een besluit nemen om naast de stemming ook het plenaire debat over de adviestekst uit te stellen. Dat voorstel haalde het nipt en ging vooraf aan een verhit debat33De discussie over het wel of niet uitstellen van het debat is te bekijken via deze link. waarin verwijten over en weer werden gemaakt.

Dat deze stemming nu is uitgesteld heeft geen directe gevolgen voor de onderhandelingen voor TTIP. Het Europees Parlement heeft twee jaar terug ingestemd met de besprekingen en deze adviestekst is in die zin niet noodzakelijk voor het proces. Het parlement moet uiteindelijk wel over de uiteindelijke tekst van TTIP stemmen, maar dit duurt naar verwachting nog maanden.

Geen ruime onderhandelingsbevoegdheid Obama

Vorige week vrijdag werd ook duidelijk dat in de Verenigde Staten politieke problemen zijn voor TTIP. Het is president Barack Obama namelijk niet gelukt om ruime onderhandelingsbevoegdheid te krijgen voor handelsverdragen44Een deel van het wetgevingspakket over Handel werd geblokkeerd, grotendeels door Obama’s eigen partij (Democraten). Obama heeft hierdoor geen ruime onderhandelingbevoegdheid. Het Witte Huis doet deze stemming af als een procedurele bende.. Met die bevoegdheid zou president Obama handelsverdragen kunnen afsluiten waar het Congres alleen voor of tegen zou kunnen stemmen. Wijzigingen erop aanbrengen is dan niet mogelijk. Deze bevoegdheid heet Fast Track Promotion Authority en wordt cruciaal geacht om een omvangrijk handelsakkoord met de EU af te sluiten. De discussie in de Verenigde Staten richt zich op dit moment echter op een ander groot handelsverdrag, het Trans-Pacific Trade Partnership (TPP). Dit verdrag waaraan 12 landen mee doen rond de Grote Oceaan is bijna rond. Obama’s eigen democratische partij stemde tegen het verruimen van zijn onderhandelingsbevoegdheid, omdat zij vrezen dat door TPP banen in de productie-industrie verdwijnen.

Naar verwachting stemt het Huis van Afgevaardigden binnenkort weer over deze kwestie, maar een positief besluit voor Obama is volgens The New York Times nog niet in zicht.

Dit verhaal is onderdeel
van het onderzoek naar:

TTIP

De EU en de VS onderhandelen over het Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP), een groot vrijhandelsakkoord. Wij volgen deze besprekingen.